Tryggingastofnun ríkisins

Örorkumat

Þegar einstaklingur fær ekki fullan bata eftir veikindi eða slys og greiðslum frá sjúkrasjóði fer að ljúka (2-3 mánuðum áður fyrir lok) er mikilvægt að sótt sé um örorkumat, fyrstu skref eru. Aðstoð læknis þarf til að sækja um örorkumat. Læknir fyllir út umsókn og skilar inn ítarlegu vottorði og heilsufar. Einstaklingurinn sjálfur fyllir út aðra umsókn ásamt spurningarlista um færniskerðingu. (þegar smellt er á flokkana á þessari síðu opnast þeir í nýjum vafra)

• Hvernig er sótt um? - leiðbeiningar og umsóknaeyðublöð
  
• Spurningarlisti vegna færniskerðingar - einstaklingurinn sjálfur fyllir út og lýsir sem best sinni líðan.
• Örorkumatsstaðall   - sérfræðingur metur líkamlega og andlega færni einstaklingsins.
• Örorkumat - 10-75% - stutt lýsing á vef SÍ um mismunandi prósentu örorku og hvaða réttur skapast.

Örorku-/endurhæfingarlífeyrir

Einstaklingur sem fær mat upp á 75% örorku, á rétt á fullum örorkulífeyri, í mörgum tilfellum er þó fyrst veittur réttur til endurhæfingarlífeyris eða tímabundins örorkulífeyris. Mikilvægt er að skila inn eins nákvæmri tekjuáætlun og kostur er ásamt skattkorti.

Grunnbótaflokkar samkvæmt lögum um almannatryggingar eru:

• örorkulífeyrir
• aldurstengd örorkuuppbót - greiðist örorku- /endurhæfingarlífeyrisþegum, upphæð miðast við aldur við fyrsta 75% örorkumat.
• tekjutrygging
• heimilisuppbót - eingöngu greitt þeim sem búa einir eða með börnum yngri en 18 ára.
• örorkustyrkur  - ef örorkumat er 50-74% skapst réttur til greiðslu hans.
• barnalífeyrir - er greiddur með börnum yngri en 18 ára, ef annað hvort foreldra er látið eða er örorkulífeyrisþegi

Grunnbótaflokkar samkvæmt lögum um félagslega aðstoð eru:

• endurhæfingarlífeyrir greiddur í allt að 18 mánuði, ATH! sækja þarf um tímanlega áður en greiðsla úr sjúkrasjóði fellur niður.
  
• heimilisuppbót 
  
• frekari uppbætur
  
• bifreiðastyrkur, þar er um að ræða  a) styrkir vegna kaupa á bifreið, b) uppbót vegna kaupa á bifreið, c) uppbót vegna reksturs bifreiðar.
• endurgreiðsla umtalsverðs kostnaðar við læknishjálp og lyf
  
• mæðra- og feðralaun  - greidd foreldrum með 2 eða fleiri börn undir 18 ára aldri.
• barnalífeyrir vegna skólanáms eða starfsþjálfunar  - greitt til ungmennis á aldrinum 18–20 ára
• umönnunarbætur vegna barns
• maka- og umönnunarbætur
  
• dánarbætur

Tekjuáætlun - greiðsluáætlun - endurreikningur

• Tekjuáætlun - lífeyrisþegar verða að gera tekjuáætlun svo greiðslur örorkubóta berist frá TR. Mikilvægt er að gefa upp eins rétta upphæð og kostur er á þar sem allir bótaflokkar eru tekjutengdir á einhvern hátt.
• Greiðsluáætlun -  er send frá TR í upphafi hvers árs og þegar einstaklingur hefur töku örorkubóta. Lífeyrisþegar gera athugasemdir ef við á, með útfyllingu tekjuáætlunar.
• Endurreikningur - Lífeyrir greiddur á grundvelli tekjuáætlana þess árs er endurreiknaður einu og hálfu ári síðar þegar álagningu skattayfirvalda (er lokið í byrjun ágúst). Þá eru bornar saman greiðslur TR til lífeyrisþegans fengnum samkvæmt tekjuáætlun ársins við staðfestar tekjur sama árs samvkæmt skattframtali hans.
  

Reiknhildur - reiknivél Tryggingastofnunar reiknar út bótarétt til leiðbeiningar um hugsanlegar greiðslur samkvæmt grunnbótaflokkunum sem taldir eru upp hér fyrir ofan. Aðrir bótaflokkar tengdir félagslegri aðstoð reiknast ekki þar inn nema heimilisuppbót. Athugið að reiknivélin er því ekki 100% rétt. Þegar fært er inn í reiti reiknilíkansins þarf að setja inn heildartekjur (brúttó), ekki útborgaðar tekjur fyrir árið.

Athugið að flestir bótaflokkarnir eru tekjutengdir og tekjur skerða bætur.

Tekjur teljast allar greiðslur sem skattur er tekinn af, sem dæmi; eigin launatekjur, greiðslur frá lífeyrissjóðum, fjámagnstekjur (eigin og að hluta maka), ýmsir styrkir og fleira.

Skyldur starfsfólks TR og þagnarskylda gagnvart þjónustuþegum.

Í lögum nr. 100/2007 um almannatryggingar 4. mgr. 52. grein laganna segir meðal annars:

„Starfsfólk Tryggingastofnunar og umboðsmenn hennar [eða eftir atvikum starfsfólk sjúkratryggingastofnunarinnar]¹⁾ skulu kynna sér til hlítar aðstæður umsækjenda og bótaþega og gera þeim grein fyrir ýtrasta rétti þeirra samkvæmt lögum þessum, reglugerðum settum á grundvelli laganna og starfsreglum stofnunarinnar." 

Einnig segir að þeim sé, „...skylt að gæta þagmælsku um atriði er það fær vitneskju um í starfi sínu og leynt skulu fara samkvæmt lögum, fyrirmælum yfirmanns eða eðli máls. Þagnarskylda helst þótt látið sé af starfi."

Lög nr. 99/2007 um félagslega aðstoð.

• Tryggur.is (á heimasíðu TR)
• Upphæðir bóta TR
• Reiknhildur - reiknivél Tryggingastofnunar reiknar út bótarétt

• Umsóknar eyðublað um örorkumat. (á vefsíðu TR)