Úrskurðir og álit

Álit ráðuneyta

Álit og niðurstöður Umboðsmanns Alþingis (UA)

Slóð á álitin í heild eru neðan við hvert mál.

Sjúkratryggingar við heimilisstörf.

A leitaði til Umboðsmanns Alþingis og kvartaði yfir úrskurði úrskurðarnefndar almannatrygginga. Með úrskurðinum var staðfest ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands um að synja umsókn A um bótaskyldu vegna slyss sem hún varð fyrir á heimili sínu. Niðurstaða UA: að úrskurður úrskurðarnefndarinnar hefði ekki verið í samræmi við lög. (mars 2012)

Álit UA í heild

Styrkur til kaupa á bifreið.

A leitaði til umboðsmanns Alþingis og kvartaði yfir úrskurði úrskurðarnefndar almannatrygginga þar sem staðfest var synjun Tryggingastofnunar ríkisins á umsókn hennar um styrk til bifreiðarkaupa vegna sonar hennar sem er háður hjólastól.  Niðurstaða UA: að úrskurður úrskurðarnefndar almannatrygginga í máli A hafi ekki verið í samræmi við lög, og tilmæli að nefndin taki málið upp að nýju.

Álit UA í heild

Úrskurðarnefnd almannatrygginga

Átti rétt á barnalífeyri 2 ár aftur í tímann

Kærandi sótti um greiðslu barnalífeyris með umsókn dagsettri 20. maí 2011, móttekinni sama dag af Tryggingastofnun, vegna tveggja barna sinna fæddum á árunum 2004 og 2006. Umsókn kæranda var samþykkt af Tryggingastofnun og fallist á greiðslu barnalífeyris frá 1. júní 2011, sbr. 2. málsl. 1. mgr. 53. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar. Kærandi fór fram á greiðslu barnalífeyris tvö ár aftur í tímann, en stofnunin synjaði þeirri beiðni kæranda. Rökstuðningur Tryggingastofnunar var sá að barnalífeyrir yrði einungis greiddur aftur í tímann þegar „sérstakar aðstæður“ ættu við.

Úrskurðarnefnd almannatrygginga leit einfaldlega til þess að kærandinn hefði verið örorkulífeyrisþegi frá árinu 1997 en börn hans eru fædd 2004 og 2006. Kærandi hafði þannig uppfyllt skilyrði til að fá greiddan barnalífeyri alveg frá þeim tíma sem börn hans fæddust og óslitið síðan.

Úrskurðarnefndin komst að þeirri niðurstöðu að þar sem kærandi hefði uppfyllt skilyrðin í mörg ár áður en hann sótti um barnalífeyri (í 5 og 7 ár) þá bæri Tryggingastofnun að greiða kæranda barnalífeyri í tvö ár afturvirkt, þ.e. frá 1. júní 2009.

Niðurstað úrskurðarnefndar staðfestir þann skilning ÖBÍ að örorkulífeyrisþegi eigi ekki einungis rétt til bóta frá og með þeim degi sem umsókn um bætur berast. Einstaklingar eiga rétt til bóta fyrir allan þann tíma sem skilyrði bótanna hafa verið til staðar. Þó er að hámarki greitt fyrir tvö ár aftur í tímann.

Tengill á úrskurðinn í heild

TR greiði 4 ár afturvirkt

Kona með 75% örorku sótti um örorkulífeyri til Tryggingastofnun ríkisins (TR) í ágúst 2007. TR mat greiðsluhlutfall örorkulífeyris og tengdra greiðsla 31,46% vegna langrar dvalar konunnar erlendis, ætti hún ekki meiri rétt. Hún leitaði ráðgjafar varðandi rétt sinn haustið 2011. Ráðgjafinn í umboði konunnar gerði athugasemdir um rangar forsendurí bréfi til Tryggingastofnunar. Hjá TR var staðfest að greiðsluhlutfallið ætti að vera 61,04% en ekki 31.46%. Leiðrétting var því gerð tvö ár aftur í tímann hjá TR fyrir árin 2009-2011.

Ráðgjafinn kærði niðurstöðu TR til úrskurðarnefnda almannatrygginga á þeim forsendum að konunni bæru greiðslur allt frá árinu 2007. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu að allar upplýsingar og gögn væru réttar frá konunnar hálfu og benti á að TR bæri að sannreyna upplýsingar og til þess hefði TR meðal annars aðgang að þjóðskrá.

Vitnar úrskurðarnefnd í 2. mgr.53. gr. laga nr. 100/2007 niðurstöðu sinni til stuðnings þar sem segir að "... bætur skulu ekki ákvarðaðar lengra aftur í tímann en tvö ár frá því að umsókn og önnur gögn sem nauðsynleg eru til að unnt sé að taka ákvörðun um bótarétt og fjárhæð bóta berst stofnuninni." (feitletrun ÖBÍ)
 
Allar þessar upplýsingar höfðu borist í ágúst 2007. Því bæri TR að greiða konunni ekki eingöngu tvö ár aftur í tímann heldur allt frá því að stofnunin hóf greiðslur til hennar 2007.

Hlutfall örorkulífeyrisgreiðslnaTR  - búsetutími.

Málavextir kærandi a, sem hefur fengið örorkulífeyrisgreiðslur frá október 2006. Við endurskoðun greiðslanna eru lífeyrisgreiðslur lækkaðar vegna búsetutíma kæranda. Einnig hafði kæranda verði synjað um að örorkulífeyrisréttur hennar yrði sá sami og eiginmanns hennar.

Úrskurður Úrskurðarnefnd almannatrygginga er að, ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins um skerðingu lífeyrisgreiðslna til kærenda á Íslandi skuli felld úr gildi og málinu vísað að nýju til Tryggingastofnunar ríkisins. (15. apríl 2010)

Endurskoðun TR á örorkuréttindum út frá búsetuhlutfalli.

Málavextir:Tryggingastofnun ríkisins (TR) tilkynnti kæranda með bréfi í ágúst 2012, að við endurskoðun á réttindum hafi komið í ljós að búsetuhlutfall var ekki rétt skráð, var skráð 100% en eigi að vera 78,91%. Kærandi óskaði eftir rökstuðningi, sem var veittur með bréfi TR og þá leiðrétt misritun á búsetuhlutfalli í fyrra bréfi stofnunarinnar úr 78,91% í 80,7%.

Kært til Úrskurðarnefndar almannatrygginga (ÚRAL). Hjá kæranda kemur fram að hann er íslenskur ríkisborgari, fæddur 1980. Flutti 1996, þá 16 ára, með fyrrverandi maka til d og var búsett þar í rúm fjögur ár eða til júní 2000. Fer á endurhæfingarlífeyri 01.10.2004 og Tryggingastofnun metur þá örorku aftur í tímann, frá 01.10.2003.

TR skýrir mál sitt að frá örorkumati 1. október 2003 sé framreiknuð örorka miðað við búsetu í hvoru landi fyrir sig fyrir örorku. Kærandi var þó á vinnumarkaði á Íslandi fram til þess tíma að hann veiktist.

Í niðurstöður ÚRAL segir meðal annars, "...Engar lagabreytingar hafa átt sér stað sem kalla á hina nýju framkvæmd stofnunarinnar. Þessi breytta framkvæmd er verulega íþyngjandi fyrir bótaþega og kollvarpar væntingum bótaþega um greiðslur."

Málinu er vísað til Tryggingastofnunar að nýju til ákvörðunar á lífeyrisrétti kæranda.

Úrskurðurinn í heild