Ríkið tekur til sín stóran hluta lífeyrissjóðsgreiðslna

Kemur meðal annars fram í grein Sigríðar Hönnu Ingólfsdóttur sem birtist í Fréttablaðinu 6. september.

Sigríður Hanna IngólfsdóttirHið opinbera klípur, oft duglega, af greiðslum til lífeyrisþega úr tveimum áttum. Annars vegar í gegnum tekjuskatt og/eða fjármagnstekjuskatt og hins vegar með tekjutengingum, þar sem skattskyldar tekjur fyrir skatt skerða lífeyrisgreiðslur, sem fólk fær úr almannatryggingakerfinu. Veigamest er tekjutengingin á  sérstaka uppbót til framfærslu, en hún skerðist krónu á móti krónu (100% skerðing) við skattskyldar tekjur fyrir skatt. Lítum á dæmi:


Örorkulífeyrisþegi* með 30.000 kr. lífeyrissjóðstekjur á mánuði fyrir skatt

  Tekjur frá TR með 30.000 frá lífeyrissjóði
Tekjur frá lífeyrissjóði
Heildartekjur - með 30.000 úr lífeyrissjóði
Til samanburðar: Tekjur frá TR án lífeyrissjóðstekna
 Fyrir skatt
 157.866 30.000  187.866  174.946
 Staðgreiðsla     12.415  11.202   23.617   18.793
 Til ráðstöfunar
  145.451  18.798  164.249  156.153

Örorkulífeyrisþeginn í dæminu fær útborgað á mánuði 18.798 kr. úr lífeyrissjóði en sömu tekjur (30.000 kr. fyrir skatt) skerða örorkulífeyri hans (eftir skatt) frá TR um 10.702 kr. á mánuði. Samanlögð er þá skerðing vegna tekna úr lífeyrissjóði og tekjuskattur af sömu greiðslum 21.904 kr. á mánuði. Því gefa 30.000 kr. á mánuði (fyrir skatt) frá lífeyrissjóði aðeins 8.096 kr. hærri ráðstöfunartekjur. Meginhluti greiðslnanna tekur ríkið til sín í formi tekjuskatts og tekjutenginga.

Lögbundin aðild að lífeyrissjóðum, ekki frjálst val.

Öryrkjar með réttindi í lífeyrissjóði hafa greitt iðgjöld oft á tíðum í mörg ár fyrir örorkumat. Samkvæmt lögum er skylda að greiða iðgjald í lífeyrissjóð frá 16 til 70 ára. Aðild að lífeyrissjóði kemur fram í kjarasamningi og því er um lögbundinn skyldusparnað að ræða, en ekki frjálst val. Mörgum örorkulífeyrisþegum sem leitað hafa til ÖBÍ og hafa greitt iðgjald í lífeyrissjóð fyrir orkutap misbýður að fá aðeins lítinn hluta lífeyrissjóðsgreiðslnanna í vasann þar sem meginhluti þeirra gengur til ríkissjóðs.

Ríkið tekur til sín 73% af lágum lífeyrissjóðsgreiðslum

Dæmið hér að ofan er um örorkulífeyrisþega með lágar aðrar tekjur, eða 30.000 kr. fyrir skatt. Af lágum lífeyrissjóðsgreiðslum tekur ríkissjóður 73% í formi tekjuskatts og tekjutenginga. Dæmið sýnir enn fremur hversu miklar tekjuskerðingar eru í almannatryggingakerfinu og á það sérstaklega við um sérstaka uppbót til framfærslu, sem skerðist krónu á móti krónu. Svipuð útkoma yrði ef 30.000 lífeyrissjóðstekjum yrði skipt út fyrir 30.000 atvinnutekjur á mánuði.

Það gleymist gjarnan þegar rætt er um útgjöld til almannatrygginga hversu stóran hluta ríkið tekur til baka með skerðingum, tekjutengingum og skatti, en skerðingar voru auknar að nýju í júlí 2009.

Sigríður Hanna Ingólfsdóttir, félagsmálastjóri ÖBÍ