Örorkulífeyristakar eru meira en tvöfalt líklegri en aðrir til þess að fresta læknisþjónustu vegna kostnaðar. Þetta er á meðal þess sem kemur fram í niðurstöðum rannsóknarinnar „Lífskjör og heilbrigðisþjónusta á Íslandi“ sem unnin var af Félagsvísindastofnun HÍ fyrir ÖBÍ réttindasamtök og prófessor Rúnar Vilhjálmsson.
Niðurstöðurnar voru kynntar á málþinginu „Heilbrigðisþjónusta fyrir suma?“ á Háskólatorgi í gær. Finna má upptöku af erindum málþingsins neðst í þessari frétt.
Helstu niðurstöður rannsóknarinnar eru eftirfarandi:
- Heilsufar fólks með örorku er marktækt verra en meðal almennings. Einstaklingar með 75–100% örorku meta bæði líkamlega og andlega heilsu sína mun verr en þeir sem ekki eru með örorku.
- Andleg vanlíðan er algengari meðal fólks með örorku og meðal fólks í tekjulægri hópum. Hlutfall þeirra sem meta andlega heilsu sína sem slæma er tvö- til þrefalt hærra meðal fólks með örorku en í hópi þeirra sem ekki eru með örorku.
- Sjálfsmat á heilsu er verra þegar örorka eykst og tekjur lækka. Tengsl örorku og tekna við sjálfsmat á heilsu eru skýr.
- Fólk með örorku nýtir heilbrigðisþjónustu oftar en aðrir. Þau fara oftar til heimilislækna, sérgreinalækna, sjúkraþjálfara og sálfræðinga en aðrir hópar í samfélaginu.
- Fólk með örorku ber að jafnaði hærri kostnað. Lægri tekjur og meiri heilbrigðisþörf leiða til þess að útgjöld vega þyngra fyrir fólk með örorku en fyrir aðra.
- Lyfjakostnaður er sérstaklega mikill meðal fólks með örorku. Um þriðjungur fólks með 75–100% örorku greiðir yfir 80.000 kr. á ári fyrir lyf samkvæmt lyfseðli.
- Einnig greiðir fólk með örorku meira fyrir lyf án lyfseðils. Þeir sem eru með meiri örorku eru að jafnaði með hærri kostnað vegna lyfjakaupa án lyfseðils.
- Kostnaður vegna tannlæknaþjónustu er yfir 80.000 krónum hjá um fjórðungi heimila. Hlutfallið er marktækt hærra í hópi fólks með örorku.
- Lægri tekjur tengjast lakari heilsu og meiri lyfjanotkun. Í lægsta tekjuþrepi metur stór hluti heilsu sína sem slæma og hefur mikinn lyfjakostnað.
- Flest heimili greiða lítið fyrir sjúkraþjálfun, en fólk með örorku greiðir oftar meira. Þeir sem eru með meiri örorku eru líklegri til að greiða 80.000 kr. eða meira fyrir sjúkraþjálfun á ári.
- Sjúkraflutningar og hjálpartæki eru almennt lítill útgjaldaliður fyrir flest heimili. Hins vegar getur kostnaður orðið verulegur hjá litlum hópi sem þarf sértæka þjónustu eða búnað.
Ljóst er að þörf öryrkja fyrir heilbrigðisþjónustu er umtalsvert meiri en þeirra sem ekki eru öryrkjar. Umtalsverður hópur fólks frestar læknisheimsóknum og sækir ekki lyf sem honum er ávísað. Það á ekki síst við um öryrkja, lágtekjufólk og einstæða foreldra. Rannsóknin sýnir jafnframt að veruleg tengsl eru á milli beinna útgjalda einstaklinga og heimila til heilbrigðismála og frestunar heilbrigðisþjónustu.
Hér má nálgast glærur frá kynningum málþingsins:
