Um Samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks

Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (SRFF) sem hefur það að markmiði að tryggja réttindi fatlaðs fólks til jafns við aðra. Þegar ríki verður aðili samningsins ber það skyldu til „að tryggja og stuðla að því að öll mannréttindi og grundvallarfrelsi verði í einu og öllu að veruleika fyrir allt fatlað fólk án mismununar af nokkru tagi vegna fötlunar“ sbr. 4. grein hans. Sjá nánar hér: SRFF (íslensk þýðing, 3.útg.)

MANNRÉTTINDI OG JAFNRÉTTI

Allir einstaklingar eru jafnir fyrir lögum og eiga sama tilkall til allra mannréttinda. Með SRFF er viðurkennt að fatlað fólk hefur ekki haft sömu tækifæri og aðrir í gegnum tíðina. Aðildarríkin viðurkenna þessa staðreynd og heita því að vinna að bættum hag og bættum rétti fatlaðs fólks. Samningurinn er fyrst og fremst jafnréttissamningur. Aðildarríkjum samningsins ber að vinna að jöfnum rétti og jöfnum tækifærum allra óháð fötlun. Samningurinn hefur nú þegar haft víðtæk áhrif á stöðu fatlaðs fólks í aðildarríkjum samningsins. 

Þú getur hlustað á eða lesið íslenska útgáfu samningsins hér

SRFF - ÍSLAND 

Íslensk stjórnvöld undirrituðu samninginn árið 2007, fullgiltu hann 2016 en hafa enn ekki lögfest hann. Alþingi samþykkti vorið 2019 þingsályktunartillögu sextán þingmanna að ríkisstjórninni yrði falið að undirbúa lögfestingu SRFF og að frumvarpið skuli lagt fyrir Alþingi eigi síðar en 13. desember 2020. Sjá nánar hér
 

Lögfesting samningsins mun tryggja að fatlað fólk á Íslandi geti byggt rétt sinn á samningnum með beinum hætti. Það þýðir verulega réttarbót. 

Undanfarin ár hefur ÖBÍ unnið markvisst með beinum og óbeinum hætti að tryggja öllu fötluðu fólki á Íslandi, óháð skerðingum, kynjum, aldri eða stöðu að öðru leiti, öll þau réttindi sem felast í samningnum. Það hefur verið gert með ýmsum hætti eins og með fræðslu, fundum og bréfaskriftum til ráðamanna, umsögnum, undirskriftasöfnunum, kynningum, markaðherferðum, alþjóðlegu samstarfi og ritun svokallaðrar skuggaskýrslu.

Skuggaskýrsla er skýrsla óháðra aðila, þ.e. ekki ríkisvaldsins, um stöðu mála í tilteknu ríki. Slíkar skýrslur eru sendar til nefndar Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Starfsmenn ÖBÍ, Alma Ýr Ingólfsdóttir lögfræðingur og  Sigurjón Unnar Sigurjónsson lögmaður hafa séð um ritun skuggaskýrslu fyrir bandalagið.

Hafir þú spurningar um SRFF þá er búið að taka saman þær algengustu og svara þeim hér og neðst á þessari síðu má finna tengla á ýtarefni um samninginn. Finnir þú ekki það sem þú leitar að þá endilega sendu okkur fyrirspurn á netfangið obi@obi.is

 SRFF landakort 

Landakort um SRFF sem ÖBÍ lét hanna árið 2015

Samningurinn inniheldur 50 greinar: 

 1. gr. Markmið.
 2. gr. Skilgreiningar.
 3. gr. Almennar meginreglur.
 4. gr. Almennar skuldbindingar.
 5. gr. Jafnrétti og bann við mismunun.
 6. gr. Fatlaðar konur.
 7. gr. Fötluð börn.
 8. gr. Vitundarvakning.
 9. gr. Aðgengi.
10. gr. Réttur til lífs.
11. gr. Aðstæður sem skapa hættu og neyðarástand sem kallar á mannúðaraðstoð.
12. gr. Réttarstaða til jafns við aðra.
13. gr. Aðgangur að réttarkerfinu.
14. gr. Frelsi og mannhelgi.
15. gr. Frelsi frá því að sæta pyndingum eða annarri grimmdarlegri, ómannúðlegri eða lítillækkandi meðferð eða refsingu.
16. gr. Frelsi frá misnotkun í gróðaskyni, ofbeldi og misþyrmingum.
17. gr. Verndun friðhelgi einstaklingsins.
18. gr. Umferðarfrelsi og ríkisfang.
19. gr. Að lifa sjálfstæðu lífi og án aðgreiningar í samfélaginu.
20. gr. Ferlimál einstaklinga.
21. gr. Tjáningar- og skoðanafrelsi og aðgangur að upplýsingum.
22. gr. Virðing fyrir einkalífi.
23. gr. Virðing fyrir heimili og fjölskyldu.
24. gr. Menntun.
25. gr. Heilsa.
26. gr. Hæfing og endurhæfing.
27. gr. Vinna og starf.
28. gr. Viðunandi lífskjör og félagsleg vernd.
29. gr. Þátttaka í stjórnmálum og opinberu lífi.
30. gr. Þátttaka í menningarlífi, tómstunda-, frístunda- og íþróttastarfi.
31. gr. Tölfræði og gagnasöfnun.
32. gr. Alþjóðlegt samstarf.
33. gr. Framkvæmd og eftirlit innanlands.
34. gr. Nefnd um réttindi fatlaðs fólks.
35. gr. Skýrslugjöf aðildarríkjanna.
36. gr. Umfjöllun um skýrslur.
37. gr. Samvinna milli aðildarríkjanna og nefndarinnar.
38. gr. Tengsl nefndarinnar við aðrar stofnanir.
39. gr. Skýrsla nefndarinnar.
40. gr. Þing aðildarríkjanna.
41. gr. Vörsluaðili.
42. gr. Undirritun.
43. gr. Samþykki fyrir því að vera bundinn af samningi þessum.
44. gr. Svæðisstofnanir um samvinnu.
45. gr. Gildistaka.
46. gr. Fyrirvarar.
47. gr. Breytingar.
48. gr. Úrsögn.
49. gr. Aðgengilegt snið.
50. gr. Gildir textar. 


ÍTAREFNI